Sabah güneşi, Antakya’nın daracık sokaklarını yaldızlı bir huzmeyle okşarken, eski taş evlerin duvarlarından yansıyan ışık, zamanın da izlerini aydınlatıyor. Tarihin katman katman biriktiği bu şehirde, yalnızca taşlar değil; kumaşlar da anlatıyor geçmişi. Antakya’da ipeğin sesi duyulur, hissedilir, dokunuşu asırlık bir sır gibi teninize işler. Çünkü burada, ipek sadece bir dokuma değil, yaşayan bir hafızadır.
Her şey bir dut ağacının altında başlar. Nisan ayının ortasında, dut yapraklarının taptaze yeşiliyle buluşan ipekböcekleri, kadim bir döngünün sessiz kahramanlarıdır. Binlerce yıldır olduğu gibi, Hataylı kadınlar, sabah serinliğinde elleriyle topladıkları dut yapraklarını, özenle örülmüş hasır sepete koyar. Bu sepetler, yalnızca yaprak taşımaz; kuşaktan kuşağa aktarılan bir zanaatkârlığın ve sabrın ağırlığını da taşır.
Gümüşgöze ve Harbiye’de bir ipek atölyesinde, loş bir odada, geçmişin iplikleri hâlâ çözülüyor. Tülay Teyze’nin elleri, tezgâh başında neredeyse dans edercesine hareket ediyor. “Benim annem de, onun annesi de bu işi yapardı,” diyor gururla. Parmaklarının ucunda sadece ipek değil; aynı zamanda yılların hüneri, alın teri ve anlatılmamış nice öykü birikmiş.
Her bir dokuma, Hatay’ın çok katmanlı kimliğini yansıtır. Arap, Türk, Ermeni ve Süryani fark etmez, ipeğin zerafetine gizli anlamlar yükler ve bin bir emekle işler örtüsüne. Bu seramoni bazen bir efsaneyi, bazen bir duayı, bazense bir aşkı anlatır. El emeğiyle dokunmuş herhangi bir ipek fular, yalnızca bir aksesuar değil; binlerce yıllık bir geçmişin şimdiki zamana armağanıdır adeta.
Antakya’da zaman ipek gibi akar. Yumuşak, ince ama güçlü. İpekböceklerinin sessiz hikâyesi, dut yapraklarının yeşilinden, kadınların narin ellerine, oradan da geleceğe uzanan bir köprü kurar. Belki bir gün Antakya sokaklarında yürürken, eski bir konağın aralığından gelen tezgâh sesini duyarsınız. Bilin ki o ses, ipeğin değil; Hatay’ın hafızasının ta kendisidir.
İpekçilik çok yapılıyordu burada, ipek böceği imalatına girersek çıkamayız o ayrı bir dünya. Çok zahmetli bir şeydir. Eskiden insanlar evlerinin bir köşesinde yattıkları yerin üzerinde ranza gibi düşünün ipek böceklerini beslerlermiş. Düşün bütün gece ipek böcekleri dut yaprağı yiyorlar. O dutu yiyorlar sonra koza üretiyorlar. Geçmişten günümüze böyledir bu. (Mehmet Halis Kılınçoğlu)
