Ekolojik Çeşitlilik

Mezopotamya Ovası ile Adana Ovaları arasında kütlevi bir şekilde yükselen Amanos Dağları ve Antakya’nın kuzey-kuzeydoğu kenarında 20. yüzyılın son çeyreğine kadar varlığını sürdüren Amik Gölü’nün Antakya ve çevresinde yıllar boyunca gerek flora gerekse fauna açısından önemli bir ekolojik çeşitlilik sunduğu bilinmektedir. Ancak 1950’li yıllarda Türkiye’de uygulamaya geçirilen sulak alanların kurutularak tarım alanlarına dönüştürülmesi projeleri neticesinde Amik Gölünde ekolojik çeşitlilik açısından önemli değişimler meydana gelmiş ve biyolojik çeşitlilikte ciddi kayıplar yaşanmıştır (Çalışkan, 2022). Bu kayıplara rağmen Antakya ve çevresindeki fauna ve flora zenginliği varlığını sürdürmeyi başarmıştır. Zira Amanos Dağları,  biyolojik çeşitlilik açısından geçmişte olduğu gibi bugün de büyük önem taşımaktadır. Amanos Dağları, 251’i endemik olmak üzere 1580 bitki taksonunun habitatına sahip olması nedeniyle Avrupa’nın korumada öncelikli yüz orman alanlarından biri olarak kabul edilmiş ve Türkiye’de Önemli Doğa Alanı (ÖDA) olarak seçilmiştir (Güzelmansur ve Lise, 2013). Antakya’nın sahip olduğu floristik zenginliğin özellikle zeytin, zeytinyağı ve zahter başta olmak üzere birbirinden farklı doğal ve yöresel ürünlerden oluşması kentin gastronomisi üzerinde olumlu bir katkı sağlamıştır. Başka bir deyişle Antakya, eşsiz mutfak zenginliğini büyük ölçüde doğal ortamının sunduğu biyolojik çeşitliliğe borçludur. Akdeniz ikliminin maki formasyonları içerisinde tanıtıcı bitkiler olarak ön plana çıkan Defne ve Zeytin kentin adete kimliğini yansıtan ürünler olurken, koruma altına alınmış olan ve “Gazella Gazella” adıyla bilinen Dağ Ceylanları da fauna zenginliği içerisinde karakteristik bir unsur olarak dikkat çekmiştir. Zira 2021 yılında Medeniyetler Bahçesi temasıyla Antakya’da gerçekleştirilen EXPO-2021 organizasyonunda Defne, Zeytin ve Dağ Ceylanları kentin en önemli sembolleri olarak Dünya’ya tanıtılmıştır. Antakya’nın bu organizasyona ev sahipliği yapması ekolojik zenginliğinin çok daha geniş kitlelere tanıtılmasında belirleyici olmuştur.